Sta ik hier echt aan de rand van een Provence-achtig kunstparadijs… in Nederland? De gouden namiddagzon valt door de boomtoppen terwijl ik door Bergen’s lommerrijke lanen wandel, slechts 30 minuten van Alkmaar. Dit Noord-Hollandse dorp met 29.722 inwoners en een verbazingwekkende 3.000+ toeristische accommodaties voelt als een geheime ontdekking – een artistieke enclave die op het punt staat internationale faam te verwerven. In 2025 gaat Bergen de krantenkoppen halen, en ik sta middenin wat heel goed Nederland’s antwoord op Saint-Paul-de-Vence zou kunnen worden.
Het verborgen kunstparadijs met een 1:10 bevolkings-accommodatieverhouding
Bergen’s verhoudingen spreken boekdelen. Met 29.722 inwoners maar 3.099 officiële accommodaties – de derde hoogste in Noord-Holland – heeft het een indrukwekkende 1:10 ratio tussen bewoners en toeristencapaciteit. Toch voelt het hier verrassend rustig, een schril contrast met dit Nederlandse dorp dat authentieke poldercultuur bewaart zonder overtoerisme.
De beroemde École de Bergen (Bergense School) trok sinds 1900 kunstenaars die verrukt waren door het unieke licht – reflecties van zand, zee en hemel creëren hier een atmosfeer die doet denken aan Zuid-Frankrijk. Ik passeer Museum Kranenburgh, gehuisvest in een statige 19e-eeuwse villa, waar de expressionistische werken van deze Nederlandse kunststroming bewaard worden.
“Je voelt hier de geschiedenis onder je voeten,” hoor ik naast me. Een oudere heer met schildersezel wijst naar Park Meerwijk, waar wonderlijke Amsterdam School-villa’s perfect harmoniëren met het omliggende duinlandschap. “Toen ik 50 jaar geleden begon te schilderen, wisten we al dat dit een bijzondere plek was. Nu begint de wereld het eindelijk te ontdekken.”
Een Provençaals dorp aan de Noordzee
Wat Bergen onderscheidt van Franse kunstenaarsdorpen zoals authentieke Franse waterstad ervaring is de onverwachte combinatie van artistieke traditie en maritieme elementen. Terwijl ik door het centrum loop, valt me op hoe de rieten daken en moderne architectuur naadloos samensmelten – niet anders dan in Saint-Paul-de-Vence, maar met een uitgesproken Nederlandse twist.
“Ik kom uit Toscane, maar dit dorp heeft dezelfde magie. Het licht verandert elk uur, de kunst is overal, maar zonder de drukte. Ik heb hier drie schilderijen gekocht die ik nooit had gevonden in de overvolle galeries van Parijs of Florence.”
In 2025 implementeert Bergen als een van de eerste Nederlandse kustgemeenten uitstootvrije zones voor pleziervaartuigen in het centrumgebied, een beslissing die past in hun lange traditie van natuurbescherming. Zoals Maastricht’s mediterrane transformatie bewijst, kan een Nederlandse bestemming met internationale allure floreren zonder massatoerisme.
De wisselwerking tussen de duinen tot 30 meter hoog en het artistieke erfgoed maakt Bergen uniek. Waar Anders Zorn naar Zweden terugkeerde en Monet in Giverny bleef, kozen Nederlandse meesters er bewust voor hun leven in Bergen door te brengen, betoverd door wat ze “het noordelijke licht” noemden.
Wat de reisgidsen je niet vertellen
De beste manier om Bergen te ervaren is via fietsroute LF1 vanuit Alkmaar, waarbij je gratis kunt parkeren bij het Oude Hof aan de Eeuwigelaan. Bezoek tijdens de vroege ochtenduren het Meerwijk Park wanneer het zachte licht de Amsterdam School-architectuur accentueert.
Het Zee Aquarium in Bergen aan Zee is verrassend genoeg vaak verlaten rond 16:00 uur, perfect om zeeleven te observeren zonder de drukte. Skiclub Il Primo biedt het wereldwijd unieke fenomeen van duinskiën – skiën op een kunstmatige baan in de duinen op slechts 5 meter boven zeeniveau.
In augustus 2025 is het Kunstcentrum Bergen aan Plein 7 elke dag behalve maandag geopend, met een bijzondere tentoonstelling van herontdekte werken uit de vroege Bergense School die zelden publiek getoond worden. Terwijl Enkhuizen’s monumentale dichtheid indrukwekkend is, biedt Bergen een levende kunsttraditie die je kunt ervaren in plaats van alleen bekijken.
Terwijl de schaduw van de Ruïnekerk langer wordt over het plein, realiseer ik me dat Bergen’s moment is aangebroken. Wanneer Sarah en ik volgende maand terugkeren met Emma om de Art-10-dagen te fotograferen, verwacht ik dat het nieuws zich al heeft verspreid. Bergen is zoals die perfecte plaat die je ontdekt voordat de artiest doorbreekt – een plaats die zijn authentieke ziel heeft bewaard terwijl het klaarstaat om de wereld te veroveren, één kunstliefhebber tegelijk.